Decyzja o malowaniu wnętrz zazwyczaj rozpoczyna się od poszukiwania „najlepszej” farby na rynku. Określenia takie jak farba lateksowa, akrylowa czy ceramiczna mogą opisywać technologię lub sposób pozycjonowania produktu, ale same w sobie nie wystarczają do oceny właściwości gotowej powłoki.
Z punktu widzenia rzemieślnika-wykonawcy, właściwy dobór powłoki opiera się na analizie warunków, w jakich będzie ona funkcjonować. W poniższym poradniku tłumaczymy, jak odczytywać deklarowane i mierzalne parametry farb ściennych, dlaczego odporność na szorowanie to nie to samo co fizyczna możliwość usunięcia plamy oraz jaki wpływ na ostateczny efekt ma rzeczywisty stan podłoża.
Odporność na szorowanie na mokro a rzeczywiste czyszczenie
Jednym z ważniejszych mierzalnych parametrów farby do wnętrz jest odporność powłoki na szorowanie na mokro. Reguluje ją europejska norma EN 13300, dzieląc materiały na klasy od R1 (najwyższa odporność na ubytek powłoki przy znormalizowanym szorowaniu) do R5 (najniższa).
Wymaganą odporność zawsze dobiera się do sposobu użytkowania powierzchni – np. korytarz różni się wymaganiami od sufitu w sypialni. W nowelizacji normy EN 13300 wprowadzono dodatkowo kryterium zdolności farby do czyszczenia. Wysoka klasa odporności na szorowanie oznacza niewielki ubytek powłoki w badaniu laboratoryjnym, ale nie gwarantuje, że każdą głęboką plamę będzie można łatwo usunąć bez zmiany wyglądu powierzchni czy wywołania tzw. wyświecenia.
Szerzej wyjaśniamy ten ważny technicznie mechanizm w odrębnym artykule pt. Farby zmywalne – co naprawdę oznacza odporność na czyszczenie?.
Stopień połysku to cecha, a nie naprawa tynku
Zgodnie z normą EN 13300 stopień połysku jest kolejnym ściśle określanym parametrem powłoki i obejmuje skalę od głębokiego matu po wyraźny połysk. W sieci często można natknąć się na poradę, że nakładając głęboki mat, fizycznie „naprawimy” lub zatuszujemy krzywe gładzie.
W rzeczywistości powierzchnia matowa ogranicza wyraźne refleksy świetlne, dlatego część drobnych nierówności może być optycznie mniej widoczna. Wyższy stopień połysku oraz światło padające pod ostrym kątem mogą natomiast mocno zwiększać widoczność struktury podłoża i śladów po jego obróbce. Stopień połysku to przede wszystkim efekt estetyczny i w żadnym razie nie zastępuje prawidłowego przygotowania powierzchni.
Salon a łazienka – dlaczego to nie to samo?
Odporność mechaniczna bywa mylona z odpornością na warunki łazienkowe. Farba odpowiednia do rygorystycznie czyszczonych traktów komunikacyjnych może nie stanowić skutecznej bariery dla obciążeń wodnych. Sama klasa R1 nie potwierdza, że produkt jest przeznaczony do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności.
Takie zastosowanie powinno zawsze wynikać z oficjalnej dokumentacji konkretnej farby i przewidzianego do niej systemu. Przykładowo, przeznaczony do stref wilgotnych system Flügger Dekso 20 H2O jest dopuszczony do stosowania w łazienkach, jednak z precyzyjnym zastrzeżeniem aplikacji w miejscach bez bezpośredniego kontaktu z wodą. Wymóg odporności na mycie szmatką i odporność na bezpośrednie zacieki wodne to całkowicie odrębne parametry użytkowe.
Nawet świetna farba nie skompensuje słabego podłoża
Podstawowym kryterium udanej inwestycji jest zbadanie samego podłoża. Luźne, pylące, zabrudzone lub niewłaściwie przygotowane podłoże może prowadzić do pogorszenia przyczepności nowej farby, nierównomiernego wyglądu powłoki oraz jej miejscowego łuszczenia się w późniejszym czasie.
- Zależnie od zastanej struktury tynku ustala się prawidłowy zakres obróbki (odpylania, reperacji ubytków, szpachlowania), co szczegółowo wyjaśniamy w tekście Jak poprawnie przygotować ściany do malowania.
- Gruntowanie również powinno wynikać bezpośrednio z właściwości i bieżącego stanu podłoża. Równie istotny jak sama decyzja o zastosowaniu gruntu, jest dobór właściwego rodzaju produktu do konkretnej powierzchni, co opisaliśmy w poradniku: Gruntowanie ścian przed malowaniem.
Emisja, skład i dodatkowe oznaczenia
W dokumentacji technicznej i higienicznej produktów ściennych można znaleźć również szczegółowe informacje dotyczące m.in. zawartości lotnych związków organicznych (LZO/VOC), emisyjności do powietrza wewnętrznego w samym pomieszczeniu oraz dodatkowych, niezależnych oznaczeń środowiskowych lub zdrowotnych. Należy pamiętać, że są to odrębne parametry i należy je oceniać wyłącznie na podstawie dokumentacji i kart technicznych przypisanych do konkretnego produktu, a nie tylko hasła na przedniej etykiecie puszki.
Kolor to osobna decyzja
Z technicznego punktu widzenia dobór parametrów mechanicznych i użytkowych farby (połysk, ścieralność) oraz sam dobór jej koloru to całkowicie odrębne etapy realizacyjne. Skomplikowane zjawisko oceny koloru we wnętrzu, fizyczny wpływ światła na ścianę oraz sposób rzetelnego czytania próbników, wzorników NCS czy RAL omawiamy szerzej w odrębnym wpisie na blogu: Jak dobrać kolor farby do wnętrza? Światło, próbki i wzorniki.
Dobór farby do konkretnego wnętrza
Nie musisz samodzielnie wybierać konkretnego produktu ani analizować wszystkich kart technicznych dostępnych na rynku. Wskaż oczekiwany odcień oraz przyszły sposób użytkowania planowanego pomieszczenia. Na tej podstawie WOOW Painting Expert® dobierze konkretną farbę oraz cały kompatybilny z nią system z oferty Flügger lub Brillux, skrupulatnie uwzględniając rodzaj i stan Twojego podłoża oraz pożądaną klasę wykończenia powierzchni.
