Dobór odpowiedniej dyszy natryskowej ma bezpośredni wpływ na ilość podawanego materiału, szerokość strumienia i grubość nakładanej powłoki. Nawet wydajny agregat hydrodynamiczny nie zapewni prawidłowego natrysku, jeżeli dysza będzie niedopasowana do rodzaju farby, jej lepkości lub możliwości urządzenia.
Graco stosuje system trzycyfrowych oznaczeń oraz kolorystyczne rozróżnienie poszczególnych typów dysz. Dzięki temu można określić podstawowe parametry elementu i jego przeznaczenie. Sam kod nie wystarczy jednak do podjęcia decyzji – trzeba jeszcze uwzględnić wymagania materiału oraz maksymalny rozmiar dyszy obsługiwany przez agregat.
W tym poradniku wyjaśniamy, jak czytać oznaczenia dysz Graco, czym różnią się serie PAA, FFLP, LP, HDA i XHD oraz jak dobrać rozmiar do malowania ścian, sufitów i aplikacji cięższych materiałów.
Jak czytać trzycyfrowe oznaczenia dysz Graco?
Większość standardowych dysz natryskowych Graco ma trzycyfrowy kod, na przykład 311, 515, 517 lub 521. Pierwsza cyfra określa przybliżoną szerokość wachlarza natrysku. Dwie ostatnie cyfry wskazują na średnicę otworu roboczego wyrażoną w tysięcznych częściach cala.
Oba parametry mają znaczenie dla ilości materiału nakładanego na powierzchnię. Szerokość strumienia wpływa na rozprowadzenie farby, natomiast średnica otworu określa przepływ materiału przez dyszę.
Pierwsza cyfra – szerokość wachlarza natrysku
Pierwszą cyfrę oznaczenia mnoży się przez 2, aby uzyskać przybliżoną szerokość wachlarza w calach przy odległości natrysku około 30 cm od powierzchni. W przeliczeniu na centymetry można przyjąć mnożnik wynoszący około 5.
Przykłady (przybliżona szerokość strumienia w cm):
- Dysza 311: około 15 cm.
- Dysza 515: około 25 cm.
- Dysza 517: około 25 cm.
- Dysza 621: około 30 cm.
Wartości są orientacyjne i odnoszą się do standardowej odległości natrysku. Rzeczywista szerokość wachlarza zależy również od warunków aplikacji i techniki prowadzenia pistoletu.
Dwie ostatnie cyfry – średnica otworu dyszy
Dwie ostatnie cyfry oznaczają średnicę otworu wyrażoną w tysięcznych częściach cala. Przykładowo w dyszy 517 liczba 17 oznacza otwór o średnicy 0,017 cala, czyli około 0,43 mm.
Przykłady (średnica otworu w calach / przybliżona w mm):
- 311: 0,011 cala (ok. 0,28 mm).
- 313: 0,013 cala (ok. 0,33 mm).
- 515: 0,015 cala (ok. 0,38 mm).
- 517: 0,017 cala (ok. 0,43 mm).
- 521: 0,021 cala (ok. 0,53 mm).
Większy otwór pozwala na przepływ większej ilości materiału. Nie oznacza to jednak, że największa dostępna dysza będzie najlepszym wyborem. Musi być dopasowana do właściwości farby i wydajności agregatu.
Przykład: czym różnią się dysze 317 i 517?
Obie dysze mają taki sam otwór o średnicy 0,017 cala, ale różnią się szerokością wachlarza. Strumień z dyszy 317 pokryje pas o szerokości ok. 15 cm, podczas gdy strumień z dyszy 517 obejmie pas 25-centymetrowy.
Przy takim samym otworze materiał jest rozprowadzany na różnej szerokości. Dysza 517 rozkłada go na szerszym pasie, dlatego przy porównywalnych warunkach aplikacji może pozostawić cieńszą warstwę niż dysza 317.
To dobry przykład pokazujący, dlaczego przy wyborze nie wystarczy kierować się wyłącznie średnicą otworu.
Kolory dysz Graco – co oznaczają?
Graco wykorzystuje kolory do rozróżniania rodzin dysz przeznaczonych do różnych zastosowań. Kolor pozwala szybko rozpoznać typ rozwiązania, ale nie określa samodzielnie rozmiaru otworu ani szerokości wachlarza. Do tego służy oznaczenie konkretnej dyszy.
Niebieskie – PAA (Professional Airless Applications)
Niebieskie dysze PAA są przeznaczone do standardowych prac malarskich wykonywanych wewnątrz i na zewnątrz budynków. Stosuje się je między innymi do natrysku farb ściennych, lateksowych i emulsyjnych.
To rodzina dysz do ogólnych zastosowań profesjonalnych, w tym malowania powierzchni mieszkalnych, komercyjnych i przemysłowych.
Zielone – FFLP (Fine Finish Low Pressure)
Dysze FFLP są przeznaczone do dokładnych prac wykończeniowych, w których istotna jest jakość i równomierność powłoki. Technologia niskiego ciśnienia pozwala uzyskać odpowiednie rozpylenie przy niższym ciśnieniu niż w przypadku standardowych dysz.
Stosuje się je przede wszystkim do cieńszych materiałów i precyzyjnych wykończeń, na przykład przy lakierach, bejcach i wybranych farbach nawierzchniowych.
Graco wskazuje, że oznaczenia rozmiarów dysz z serii FFLP kończą się cyframi parzystymi. Przy wyborze należy jednak zawsze sprawdzić konkretny model i jego przeznaczenie.
Neonowe – LP (Low Pressure)
Dysze LP są przeznaczone do natrysku przy obniżonym ciśnieniu. W odróżnieniu od zielonych FFLP, które służą do dokładnych wykończeń, neonowe LP są rozwiązaniem do ogólnych prac malarskich, również na większych powierzchniach.
Według Graco technologia LP może umożliwiać pracę przy ciśnieniu niższym nawet o 50% w porównaniu ze standardowymi rozwiązaniami. Miękki strumień pomaga ograniczyć nadmierny natrysk i ułatwia kontrolowanie aplikacji. Rzeczywisty efekt zależy jednak od materiału, dyszy i agregatu.
Brązowe – HDA (Heavy Duty Applications)
Dysze HDA są przeznaczone do cięższych zastosowań i materiałów wymagających odpowiednich parametrów atomizacji. Graco wskazuje je między innymi do ciężkich powłok i materiałów strukturalnych.
Mogą być stosowane w pracach związanych z natryskowym nakładaniem gęstszych materiałów, w tym wybranych mas i tynków. Przed zastosowaniem trzeba sprawdzić, czy konkretny model dyszy oraz agregat są dopuszczone do pracy z danym produktem.
Szare – XHD (Extreme Heavy Duty)
Dysze XHD są przeznaczone do bardzo wymagających zastosowań przemysłowych i ciężkich powłok ochronnych. Graco opisuje je jako rozwiązanie do materiałów wymagających wysokiego ciśnienia roboczego, z możliwością zastosowania w systemach pracujących do 500 barów.
Nie są to standardowe dysze do typowego malowania ścian i sufitów. Ich zastosowanie wymaga zgodności wszystkich elementów układu z parametrami pracy.
Żółte – LL5 (LineLazer)
Żółte dysze LL5 są przeznaczone do malowania oznaczeń i linii, na przykład na parkingach, drogach, boiskach i powierzchniach magazynowych.
W przeciwieństwie do standardowych dysz malarskich, których strumień jest wykorzystywany do pokrywania powierzchni, rozwiązania LineLazer służą do uzyskiwania wyraźnych linii o kontrolowanych krawędziach.
Rodzaje dysz Graco – czym różnią się poszczególne serie?
Oprócz koloru i rozmiaru otworu warto zwrócić uwagę na rodzinę produktu. Poszczególne serie zostały opracowane z myślą o innych warunkach pracy.
RAC – Reverse-and-Clean
RAC to system odwracania dyszy, który ułatwia usuwanie zatorów. Gdy materiał zablokuje otwór, dyszę można obrócić o 180 stopni do pozycji czyszczenia i uruchomić natrysk zgodnie z procedurą producenta. Po usunięciu zatoru dyszę należy ponownie ustawić w pozycji roboczej.
Przed obracaniem dyszy, czyszczeniem lub wymianą elementów należy przestrzegać procedury redukcji ciśnienia wskazanej w instrukcji agregatu. Nie wolno kierować pistoletu w stronę ciała ani sprawdzać drożności dłonią.
RAC X, FFLP i LP
RAC X to rodzina dysz Graco dostępna w wielu rozmiarach i wariantach zastosowania. W jej ramach występują między innymi standardowe dysze PAA, rozwiązania LP (do ogólnych prac niskociśnieniowych), FFLP (do precyzyjnych wykończeń) oraz szerokie wersje WR.
Wybór konkretnej dyszy RAC X powinien uwzględniać zarówno oznaczenie rozmiaru, jak i serię produktu dopasowaną do technologii aplikacji.
WideRAC – szeroki strumień natrysku
Dysze WideRAC są przeznaczone do pracy na dużych powierzchniach i zastosowań o wysokiej wydajności. Graco opisuje szerokość ich wachlarza na poziomie około 60 cm.
Tak szeroki strumień pozwala pokrywać większy obszar podczas jednego przejścia, ale wymaga agregatu o odpowiedniej wydajności. Wersje WideRAC mogą mieć również większe otwory, aby zapewnić właściwą ilość materiału na tak szerokim pasie.
Jak dobrać średnicę otworu dyszy do rodzaju materiału?
Średnica otworu powinna być dopasowana do właściwości natryskiwanego produktu. Cieńsze materiały zwykle wymagają mniejszych otworów, natomiast gęstsze powłoki mogą potrzebować większej średnicy.
Graco publikuje orientacyjne zakresy rozmiarów dla różnych grup materiałów. Lakiery i bejce obsługiwane są przez najmniejsze otwory (0,009-0,013 cala). Farby lateksowe, najpowszechniejsze na ścianach i sufitach, najczęściej aplikuje się dyszami 0,015-0,019 cala. Z kolei gęste powłoki elastomerowe, tynki czy blockfillery wymagają dużych otworów (powyżej 0,025 cala).
Są to jednak wartości orientacyjne. Zawsze należy sprawdzić kartę techniczną (TDS) używanej farby, w której producent precyzuje optymalny zakres parametrów aplikacji hydrodynamicznej.
Jak dobrać szerokość wachlarza do powierzchni?
Oprócz średnicy otworu ważna jest szerokość strumienia. Wąski wachlarz przydaje się przy mniejszych fragmentach, węższych powierzchniach i miejscach wymagających precyzji. Średni wachlarz to praktyczne rozwiązanie do standardowych ścian i sufitów, natomiast szeroki strumień ułatwia pokrywanie dużych, otwartych powierzchni.
Nie należy wybierać możliwie najszerszej dyszy tylko po to, aby przyspieszyć pracę. Zbyt szeroki strumień może utrudnić kontrolę ilości materiału, a jego wykorzystanie musi odpowiadać wydajności pompy.
Wydajność agregatu a maksymalny rozmiar dyszy
Każdy agregat hydrodynamiczny ma określoną maksymalną wielkość dyszy, którą może obsłużyć. Parametr ten wynika przede wszystkim z wydajności pompy i konstrukcji urządzenia.
Jeżeli otwór dyszy jest zbyt duży w stosunku do możliwości agregatu, pompa może nie zapewnić odpowiedniego przepływu i parametrów natrysku. W efekcie mogą pojawić się nierównomierne rozpylanie, pasy na krawędziach wachlarza i problemy z uzyskaniem właściwego rozkładu materiału.
Przed zakupem należy zweryfikować wydajność pompy wyrażoną w l/min oraz zalecenia z instrukcji konkretnego modelu Graco. Jeśli w systemie pracują dwa pistolety jednocześnie, łączne zapotrzebowanie na materiał musi mieścić się w możliwościach maszyny.
Jak dobrać filtr do dyszy natryskowej?
Filtr zatrzymuje zanieczyszczenia i większe cząstki przed zablokowaniem dyszy. Graco stosuje oznaczenia mesh (im większa liczba, tym drobniejsze oczka) i kolory filtrów pomagające dopasować je do materiałów.
Zgodnie z przewodnikiem producenta, do rzadkich lakierów i najmniejszych dysz (0,006-0,013 cala) stosuje się drobne filtry czerwone (200 mesh). Do powłok rozpuszczalnikowych i dysz 0,013-0,015 dedykowane są filtry niebieskie (100 mesh). Dla standardowych farb lateksowych (dysze do 0,029 cala) wykorzystuje się czarne filtry 60 mesh, a przy ciężkich powłokach i bardzo dużych dyszach odpowiednie są rzadsze, szare filtry 30 mesh.
Zbyt drobny filtr przy gęstej farbie zablokuje przepływ, a zbyt rzadki nie zabezpieczy małej dyszy przed zatykaniem.
Kiedy dysza natryskowa jest zużyta?
Dysza natryskowa jest elementem eksploatacyjnym. Podczas pracy przepływający materiał stopniowo ściera powierzchnię otworu. Otwór roboczy powiększa się, a szerokość wachlarza maleje.
Objawia się to koniecznością nałożenia większej ilości materiału, powstawaniem grubszych pasów i zmuszaniem operatora do wolniejszej pracy z uwagi na zwężony strumień. Powoduje to wymierne straty materiałowe, które szybko przewyższają koszt zakupu nowej dyszy.
Podobne objawy (brak optymalnego wachlarza) mogą jednak wynikać z niewłaściwego ciśnienia lub zabrudzonego filtra – dlatego przed wymianą warto sprawdzić cały układ pistoletu.
Jak prawidłowo pracować z dyszą natryskową?
Zawsze sprawdzaj kartę techniczną materiału. Weryfikuj maksymalny rozmiar obsługiwany przez urządzenie i stosuj odpowiednio dobrany filtr pistoletu.
Przed startem zawsze wykonuj próbę natrysku na elemencie testowym. Graco zaleca obniżanie ciśnienia do najniższej wartości gwarantującej poprawny (równomiernie rozłożony, pozbawiony krawędziowych pasów) wachlarz – pozwala to znacznie ograniczyć nadmierny odkurz i chroni urządzenie przed zbędnym zużyciem.
Upewnij się, że nie powielasz typowych błędów: dobierania dyszy na „oko” i po kolorze oprawki, ignorowania spadku szerokości pasa czy wylewania gęstej gładzi przez niewłaściwą końcówkę, by „przyspieszyć” pracę.
Jak dobór dysz Graco wygląda w praktyce WOOW Painting Expert®?
Technologia hydrodynamiczna jest wykorzystywana w WOOW Painting Expert® zarówno do malowania natryskowego, jak i do aplikacji wybranych mas szpachlowych, gdzie maszyny Graco wspomagają szybkie i równomierne nałożenie materiału.
Wybór dyszy nigdy nie opiera się na jednym, uniwersalnym rozmiarze. Parametry aplikacji są każdorazowo dobierane na podstawie kart technicznych producentów używanej chemii (jak Brillux czy Flügger) i uzależnione od wydajności używanego agregatu.
Jeżeli interesuje Cię technologia hydrodynamiczna w pracach wykończeniowych, zobacz szczegóły naszej usługi malowania natryskowego. W przypadku przygotowania ścian i sufitów sprawdź również zakres szpachlowania i nakładania gładzi. Więcej informacji o trudnościach przy aplikacji znajdziesz w poradniku o gruntowaniu natryskowym.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza dysza Graco 517?
Pierwsza cyfra 5 oznacza wachlarz o przybliżonej szerokości 25 cm przy odległości natrysku około 30 cm. Dwie ostatnie cyfry 17 oznaczają otwór o średnicy 0,017 cala, czyli około 0,43 mm.
Czym różni się dysza 515 od 517?
Obie dysze mają podobną szerokość wachlarza (około 25 cm). Różnią się średnicą otworu: 515 ma 0,015 cala, a 517 ma 0,017 cala. Dysza 517 przepuszcza po prostu większą ilość materiału.
Co oznacza kolor zielony w dyszach Graco?
Zielony kolor oznacza rodzinę FFLP, czyli Fine Finish Low Pressure. Są to dysze przeznaczone do dokładnych wykończeń przy obniżonym ciśnieniu.
Czym różnią się dysze FFLP od LP?
FFLP to dysze do precyzyjnych wykończeń (lakiernictwo, stolarstwo), natomiast LP to dysze do ogólnych, wielkopowierzchniowych prac malarskich przy obniżonym ciśnieniu. W systemie Graco RAC X te pierwsze są zielone, a drugie mają neonowy kolor.
Czy każda dysza Graco pasuje do każdego agregatu?
Nie. Trzeba sprawdzić maksymalny rozmiar dyszy obsługiwany przez konkretny model agregatu – zależy to od pojemności i wydajności roboczej jego pompy.
Czy większa dysza zawsze przyspiesza malowanie?
Nie. Większy otwór zwiększa przepływ materiału, ale musi on odpowiadać możliwościom agregatu i wymaganiom farby. Jeśli przewyższa możliwości pompy agregatu, zniszczy prawidłową atomizację farby.
Materiały producenta
Planujesz natrysk hydrodynamiczny?
Realizujemy prace w technologii hydrodynamicznej w mieszkaniach, domach oraz obiektach komercyjnych. Zapewniamy dobór odpowiedniego systemu aplikacyjnego i pełne zabezpieczenie przestrzeni roboczej.
