Termin „farba zmywalna” to jedno z najczęściej powtarzanych, a jednocześnie najmniej precyzyjnych określeń w branży remontowej. Traktowanie go jako uniwersalnej gwarancji na bezproblemowe zmycie każdej plamy z wina, kawy czy tłuszczu jest podstawowym błędem.
Z punktu widzenia rzemiosła budowlanego farba nie dzieli się po prostu na „zmywalną” i „niezmywalną”. Zamiast tego posiada konkretne, certyfikowane klasy odporności. W poniższym artykule wyjaśniamy, jak właściwie czytać parametry farb powłokowych, dlaczego pierwsza klasa szorowania nie oznacza niezniszczalności oraz jak prawidłowo dobrać system malarski do faktycznego sposobu eksploatacji danego wnętrza.
Spis Treści:
Klasa 1. nie oznacza, że każdą plamę można szorować bez śladu
Kluczowym dokumentem opisującym farby wewnętrzne w Europie jest norma PN-EN 13300. Jednym z parametrów klasyfikowanych według EN 13300 jest odporność na szorowanie na mokro. Powłoki dzielone są pod tym względem na klasy R1-R5, gdzie R1 oznacza najwyższą, a R5 najniższą odporność na ubytek powłoki podczas znormalizowanego badania. Dla klasy R1 ubytek wynosi maksymalnie 5 µm po 200 cyklach szorowania.
Wysoka klasa oznacza więc niewielki ubytek powłoki podczas znormalizowanego szorowania. Nie jest jednak gwarancją, że każde zabrudzenie zostanie usunięte bez zmiany wyglądu ściany, a w szczególności, że:
- każdą trudną plamę (np. po mocnym barwniku z czerwonego wina) da się całkowicie usunąć ze struktury farby,
- po mocnym, agresywnym czyszczeniu mechanicznym ściana nie zmieni swojego poziomu połysku w miejscu wycierania (tzw. zjawisko „wyświecania” matowych powłok),
- do mycia można użyć dowolnego detergentu i dowolnej, ostrej strony gąbki.
Odporność na szorowanie a rzeczywista zdolność czyszczenia
Producenci tacy jak Brillux i Flügger bardzo wyraźnie rozdzielają mechaniczną odporność na szorowanie na mokro od zdolności powłoki do czyszczenia. W wersji EN 13300 z 2023 r. wprowadzono dodatkowe kryterium zdolności do czyszczenia, opisujące możliwość usunięcia plamy bez zauważalnej zmiany struktury powierzchni, połysku lub koloru.
W praktyce do usunięcia plam należy używać środków i metod dopuszczonych dla danej farby (często są to łagodne detergenty, ciepła woda i miękka ściereczka). Przykładem głęboko matowego produktu jest Flügger Dekso 1 Ultramat. Także w przypadku produktów o wysokiej odporności należy przestrzegać zaleceń producenta dotyczących sposobu czyszczenia oraz czasu pełnego utwardzenia powłoki. Dla Dekso 1 producent podaje pełne utwardzenie po 28 dniach w warunkach referencyjnych – deklarowane właściwości użytkowe należy oceniać dopiero po osiągnięciu przez powłokę tego stanu.
Czy ta sama farba sprawdzi się w salonie i w łazience?
Popularnym mitem jest twierdzenie, że „najlepszą farbę zmywalną” można zastosować na każdej powierzchni i w każdym pomieszczeniu. Odporność mechaniczna farby na ścieranie nie czyni z niej z automatu systemu wilgocioodpornego, przeznaczonego do stref mokrych. Zastosowanie standardowej, wysokoodpornej na zmywanie farby salonowej w miejscu silnie obciążonym wodą nie powstrzyma wilgoci przed uszkodzeniem podłoża.
W łazienkach należy stosować produkty przeznaczone przez producenta do warunków podwyższonej wilgotności. Przykładowo Flügger Dekso 20 H2O jest przeznaczona m.in. do łazienek w miejscach narażonych na podwyższoną wilgotność, ale zgodnie z kartą techniczną – bez bezpośredniego kontaktu z wodą. W ciągach komunikacyjnych lub miejscach narażonych na szorowanie (np. kuchnie) stosuje się natomiast produkty ścienne o podwyższonej odporności mechanicznej.
Mity wykonawcze: 2 warstwy i stała wydajność
- Liczba warstw nie zmienia klasy odporności: Klasa odporności jest właściwością gotowej powłoki badanego produktu, a nie efektem prostego zwiększenia liczby nakładanych warstw. Wymaganą liczbę aplikacji należy zawsze przyjmować z dokumentacji technicznej producenta (służy ona m.in. poprawnemu kryciu i uzyskaniu jednolitej struktury), ale dwie warstwy słabej farby nie tworzą z niej produktu klasy 1.
- Wydajność z litra: Wiele materiałów budowlanych promuje się uniwersalną „wydajnością od 10 do 15 m²/l”. Deklarowaną wydajność należy sprawdzić w karcie technicznej konkretnego produktu, natomiast rzeczywiste zużycie zależy m.in. od chłonności i struktury podłoża, zastosowanego narzędzia oraz sposobu aplikacji.
Dobór farby do sposobu użytkowania pomieszczenia
WOOW Painting Expert ® wykonuje malowanie wnętrz wyłącznie w systemach Flügger i Brillux. Klient wybiera odcień oraz oczekiwaną klasę użytkową powłoki, natomiast konkretny produkt, grunt i pozostałe materiały dobiera WOOW odpowiednio do podłoża i warunków eksploatacji. Pracujemy w kompatybilnym systemie jednego producenta, dzięki czemu możemy kontrolować cały proces przygotowania i wykonania powłoki.
