Malowanie zawsze wiąże się ze zużyciem materiałów, opakowań i zabezpieczeń, dlatego określenie „zero waste” warto traktować jako kierunek działania, a nie obietnicę całkowitego braku odpadów.
Największe znaczenie ma dobre planowanie: właściwe obliczenie ilości farby, dobór trwałych narzędzi, rozsądne wykorzystanie materiałów ochronnych oraz prawidłowe zagospodarowanie pozostałości po zakończeniu pracy.
W praktyce odpowiedzialne malowanie nie polega na kupowaniu wszystkiego z etykietą „eko”. Chodzi o ograniczenie niepotrzebnego zużycia bez pogarszania jakości i trwałości gotowej powłoki.
Najważniejsza zasada
Najlepszym sposobem ograniczenia odpadów jest zapobieganie ich powstawaniu. Najpierw policz materiał i zaplanuj technologię, później kupuj farbę i zabezpieczenia.
1. Zacznij od prawidłowego obliczenia ilości farby
Najprostszy sposób ograniczenia nadwyżek to policzenie rzeczywistej powierzchni ścian i sufitów oraz sprawdzenie wydajności konkretnego produktu.
Nie warto przyjmować jednej uniwersalnej zasady typu „1 litr na 10 m²”. Zużycie zależy od farby, liczby warstw, chłonności i struktury podłoża, zmiany koloru oraz sposobu aplikacji.
Jednocześnie celowe kupowanie zbyt małej ilości farby również nie jest dobrym rozwiązaniem. Przy produkcie barwionym dokupienie materiału z innego mieszania lub partii może spowodować niewielką różnicę odcienia.
Jak policzyć zapotrzebowanie i jaki zapas ma sens, pokazujemy w poradniku ile farby potrzeba do malowania.
2. Niewielki zapas nie zawsze jest odpadem
Kupowanie farby dokładnie do ostatnich mililitrów może wyglądać ekologicznie, ale w praktyce niewielki zapas bywa przydatny.
Po montażu mebli, lamp, obrazów czy innych elementów na ścianie mogą pojawić się drobne uszkodzenia wymagające miejscowej poprawki. Zachowanie niewielkiej ilości oryginalnego produktu pozwala uniknąć kupowania kolejnego pełnego opakowania.
Resztkę warto szczelnie zamknąć i opisać nazwą produktu, kodem koloru, stopniem połysku, pomieszczeniem i datą malowania.
3. Przechowuj pozostałą farbę zgodnie z zaleceniami producenta
Farba pozostawiona do późniejszych zaprawek ma sens tylko wtedy, gdy zachowa właściwości użytkowe.
Pojemnik powinien być prawidłowo zamknięty i przechowywany w warunkach dopuszczonych przez producenta. Szczególnie ważna jest ochrona produktów wodnych przed zamarznięciem i nadmiernym nagrzaniem.
Jeżeli materiał zmienił zapach, konsystencję albo ma inne objawy wskazujące na utratę przydatności, nie należy używać go tylko po to, aby uniknąć wyrzucenia.
4. „Ekologiczna farba” nie oznacza automatycznie produktu bez wpływu na środowisko
Sam napis „eko” na opakowaniu nie wystarcza do oceny produktu. Farba wodna nie musi być pozbawiona VOC, a produkt niskoemisyjny nie musi być naturalny ani biodegradowalny.
Przy wyborze warto sprawdzać konkretne parametry, dokumentację oraz niezależne oznakowania środowiskowe zamiast opierać decyzję na jednym marketingowym określeniu.
Szerzej wyjaśniamy to w artykule farby ekologiczne – co oznacza eko i czy warto je wybrać.
5. Trwałość powłoki również ogranicza zużycie materiałów
Najmniejsza ilość materiału nie zawsze oznacza najlepszy wybór środowiskowy.
Jeżeli źle dobrana farba szybko się niszczy i wymaga ponownego malowania, zużywane są kolejne opakowania, materiały zabezpieczające, narzędzia i energia potrzebna do wykonania prac.
Dlatego produkt powinien być dobrany przede wszystkim do podłoża i sposobu użytkowania powierzchni. Trwałość jest częścią odpowiedzialnego planowania.
6. Używaj trwałych narzędzi wielokrotnie
Dobrej jakości wałki, pędzle, wiadra i część wyposażenia ochronnego mogą służyć podczas wielu realizacji.
Nie ma przy tym prostej zasady, że pędzel z naturalnego włosia jest bardziej ekologiczny od syntetycznego. Znacznie większe znaczenie ma trwałość narzędzia, możliwość jego ponownego wykorzystania i dopasowanie do konkretnego materiału.
Profesjonalne narzędzie, którego można używać wielokrotnie, często ogranicza ilość odpadów bardziej niż tanie akcesorium przeznaczone praktycznie do jednorazowej pracy.
7. Nie każde zabezpieczenie musi być jednorazowe
Podczas malowania nie da się całkowicie zrezygnować z taśm, folii i materiałów ochronnych. Można jednak ograniczać ich zużycie tam, gdzie rozwiązanie wielokrotnego użytku zapewnia odpowiedni poziom ochrony.
Przykładem są trwałe maty i zabezpieczenia podłogowe wykorzystywane wielokrotnie. Folia nadal ma swoje zastosowanie przy meblach, oknach i elementach wymagających szczelnego osłonięcia.
Dobór zabezpieczenia do powierzchni opisujemy szerzej w poradniku folie i zabezpieczenia podczas malowania.
8. Czyszczenie narzędzi również generuje odpady
Wielokrotne używanie wałków i pędzli wymaga ich prawidłowego czyszczenia. Nie oznacza to jednak, że pozostałości farby można po prostu spłukiwać dużą ilością wody do kanalizacji.
Najpierw warto usunąć z narzędzia możliwie dużą ilość materiału w sposób zgodny z dokumentacją produktu. Wodę i środki używane do czyszczenia należy zagospodarować zgodnie z zaleceniami producenta oraz lokalnymi zasadami postępowania z odpadami.
Resztek płynnej farby nie należy wylewać do zlewu, toalety ani kanalizacji.
9. Nie wykorzystuj przypadkowej resztki farby na dowolnej powierzchni
Stary poradnik zero waste często brzmi: „została farba do ścian – pomaluj nią mebel, doniczkę albo ogrodzenie”. To nie jest dobra zasada techniczna.
Produkt do ścian wewnętrznych może nie być odpowiedni do drewna, metalu, tworzywa ani zastosowań zewnętrznych. Każdy materiał wymaga systemu zgodnego z jego podłożem i warunkami użytkowania.
Resztkę warto wykorzystać do późniejszej zaprawki tej samej powierzchni albo przekazać do ponownego użycia tylko wtedy, gdy produkt nadal nadaje się do zastosowania zgodnego z jego przeznaczeniem.
10. Co zrobić z resztkami farby po domowym malowaniu?
Pozostałości farb nie powinny trafiać do kanalizacji ani być automatycznie traktowane jak zwykłe odpady zmieszane.
W Warszawie mieszkańcy mogą przekazywać farby oraz opakowania po farbach do PSZOK lub MPSZOK zgodnie z aktualnymi zasadami miejskiego systemu gospodarowania odpadami.
Zasady dla odpadów powstających w działalności gospodarczej są inne, dlatego firma wykonawcza nie powinna korzystać z punktów przeznaczonych dla odpadów komunalnych mieszkańców.
11. Puste opakowanie i puszka z resztką farby to nie to samo
Możliwość recyklingu opakowania zależy od jego materiału, stopnia opróżnienia oraz lokalnych zasad zbiórki.
Dobrym przykładem obiegu materiałowego jest program Brillux Kreislauf, prowadzony na rynkach objętych tym systemem. Producent odbiera w nim opróżnione i oczyszczone z resztek wiadra z tworzywa PP i kieruje je do recyklingu.
Program ten nie oznacza odbioru płynnej pozostałości farby razem z opakowaniem. Resztki produktu i puste opakowania trzeba traktować jako dwa różne zagadnienia.
Jak ograniczamy odpady w WOOW Painting Expert?
Przy profesjonalnej realizacji ograniczanie odpadów zaczyna się jeszcze przed przyjazdem ekipy. Obliczamy rzeczywistą powierzchnię, dobieramy kompletny system i planujemy ilość materiałów na podstawie konkretnego obiektu.
Wykorzystujemy trwałe narzędzia i część zabezpieczeń wielokrotnie, a opakowania i pozostałości materiałów rozdzielamy według sposobu, w jaki mogą zostać ponownie wykorzystane, poddane recyklingowi albo prawidłowo zagospodarowane.
Nie nazywamy każdej farby wodnej „ekologiczną” i nie stosujemy jednego produktu tylko ze względu na hasło marketingowe. Najważniejsze pozostają dopasowanie systemu do podłoża, trwałość powłoki oraz ograniczenie niepotrzebnego zużycia materiałów.
Malowanie zero waste – najczęściej zadawane pytania
Czy podczas malowania da się nie wytworzyć żadnych odpadów?
W praktyce nie. Można natomiast znacząco ograniczyć nadwyżki farby, jednorazowe materiały oraz ilość odpadów poprzez dobre planowanie i wielokrotne wykorzystywanie odpowiednich narzędzi.
Czy lepiej kupić mniej farby i później dokupić?
Nie zawsze. Przy farbach barwionych może wystąpić niewielka różnica pomiędzy partiami lub osobnymi mieszaniami. Lepiej prawidłowo policzyć zapotrzebowanie i uwzględnić rozsądny zapas niż celowo kupować za mało.
Czy resztkę farby można wylać do zlewu?
Nie. Płynnej pozostałości farby nie należy wylewać do kanalizacji. Trzeba postępować zgodnie z lokalnymi zasadami zbiórki odpadów i informacjami producenta.
Czy resztką farby do ścian można pomalować meble?
Nie należy przyjmować takiej zasady. Farba do ścian może nie być odpowiednia do drewna, laminatu lub innych powierzchni meblowych. Produkt powinien być używany zgodnie z przeznaczeniem i systemem zalecanym dla danego podłoża.
Czy farba wodna jest automatycznie ekologiczna?
Nie. Rodzaj rozcieńczalnika nie opisuje całego profilu środowiskowego produktu. Warto sprawdzić VOC, emisję, dokumentację oraz niezależne oznakowania konkretnej farby.
Gdzie mieszkaniec Warszawy może oddać resztki farby?
Aktualne zasady miasta przewidują przyjmowanie farb i opakowań po farbach w PSZOK i MPSZOK. Zasady te dotyczą odpadów komunalnych mieszkańców, a nie odpadów powstających w działalności gospodarczej.
Mniej odpadów zaczyna się od lepszego planowania
Odpowiedzialne malowanie nie polega na rezygnacji z materiałów potrzebnych do prawidłowego wykonania pracy. Chodzi o to, aby nie kupować ich bez potrzeby, używać trwałych rozwiązań możliwie wielokrotnie i właściwie zagospodarować to, czego nie można już wykorzystać.
Dobrze dobrana ilość farby, trwała powłoka i właściwa technologia mogą ograniczyć odpady znacznie skuteczniej niż samo wybieranie produktów opisanych marketingowym hasłem „eko”.
Planujesz malowanie?
Obliczamy rzeczywiste zapotrzebowanie na materiały i dobieramy system malarski do konkretnego podłoża oraz sposobu użytkowania wnętrza.
