Emalie są stosowane przede wszystkim wtedy, gdy potrzebujemy gładkiej, dekoracyjnej i bardziej odpornej powłoki na takich powierzchniach jak drewno, materiały drewnopochodne czy odpowiednio przygotowany metal.
Sama nazwa „emalia” nie określa jednak jednego składu chemicznego ani jednej technologii. Na rynku dostępne są produkty akrylowe, alkidowe, modyfikowane poliuretanem oraz systemy dwuskładnikowe o bardzo różnych właściwościach.
Dlatego nie wybiera się emalii tylko na podstawie koloru lub stopnia połysku. Trzeba uwzględnić rodzaj podłoża, sposób użytkowania powierzchni, wymagane przygotowanie oraz zalecenia producenta całego systemu.
Co to jest emalia?
W praktyce nazwą „emalia” określa się produkty nawierzchniowe przeznaczone do wykonywania gładkich, kryjących powłok ochronno-dekoracyjnych na określonych powierzchniach.
W porównaniu z typową farbą ścienną emalia jest najczęściej projektowana do innych obciążeń i innych podłoży. Może tworzyć twardszą, gładszą lub bardziej odporną na użytkowanie powierzchnię, ale właściwości te zawsze trzeba sprawdzać dla konkretnego produktu.
Nie każda emalia jest więc automatycznie odporna na wodę, uderzenia, wysoką temperaturę czy warunki atmosferyczne. Takie właściwości muszą wynikać z dokumentacji danego materiału.
Emalia a zwykła farba – jaka jest różnica?
Podział na „farbę” i „emalię” nie jest dziś tak prosty, jak sugerują popularne poradniki. Współczesne produkty wykorzystują różne rodzaje spoiw i dodatków, a nazwy handlowe nie zawsze opisują ich pełną chemię.
Najważniejsze jest więc przeznaczenie produktu. Farba do ścian może być bardzo odporna na czyszczenie, ale nie oznacza to, że nadaje się do metalowej balustrady. Emalia do drewna może tworzyć twardą powierzchnię, ale nie oznacza to, że można nią bez przygotowania pomalować płytki ceramiczne.
Zamiast kierować się samą nazwą, warto czytać sekcję „powierzchnie” lub „zakres zastosowania” w aktualnej karcie technicznej produktu.
Najczęstsze rodzaje emalii
Emalie akrylowe
Produkty oparte na spoiwach akrylowych. Wiele współczesnych emalii tego typu jest wodorozcieńczalnych i przeznaczonych między innymi do drewna oraz odpowiednio przygotowanych powierzchni metalowych. Dokładny zakres zastosowania zależy od konkretnego produktu.
Emalie alkidowe
Produkty wykorzystujące żywice alkidowe. Są stosowane między innymi w systemach do drewna i metalu. Wiele klasycznych emalii alkidowych jest rozpuszczalnikowych, ale sam rodzaj spoiwa nie powinien być utożsamiany z jednym sposobem aplikacji lub jednym zakresem użytkowania.
Emalie modyfikowane poliuretanem
Mogą łączyć właściwości spoiwa akrylowego z dodatkowymi właściwościami wynikającymi z modyfikacji poliuretanowej. Przykładem są produkty przeznaczone do bardziej intensywnie użytkowanych elementów drewnianych i metalowych.
Emalie dwuskładnikowe 2K
Systemy składające się z materiału bazowego i utwardzacza mieszanych przed aplikacją. Stosuje się je tam, gdzie wymagane są szczególnie wysokie parametry mechaniczne lub chemiczne. Po wymieszaniu mają ograniczony czas przydatności do użycia, dlatego wymagają bardziej precyzyjnej organizacji pracy.
Emalia wodorozcieńczalna czy rozpuszczalnikowa?
Wodorozcieńczalność mówi przede wszystkim o sposobie rozcieńczania i formulacji produktu. Nie oznacza automatycznie, że emalia jest „ekologiczna”, całkowicie bezwonna albo bezpieczna w każdych warunkach.
Produkty wodorozcieńczalne mogą mieć niski zapach i być wygodne podczas pracy we wnętrzach, ale nadal należy przestrzegać zaleceń producenta dotyczących wentylacji, środków ochrony i aplikacji.
Emalie rozpuszczalnikowe również nadal mają zastosowanie w określonych systemach, szczególnie tam, gdzie producent przewidział ich konkretne właściwości użytkowe lub odporność na warunki zewnętrzne.
Emalia do drewna
Drewno i materiały drewnopochodne są jednymi z najczęstszych podłoży, na których stosuje się emalie.
Przed malowaniem trzeba jednak ocenić rodzaj materiału, istniejące powłoki, wilgotność, zabrudzenia oraz możliwość występowania substancji mogących przebijać przez warstwę nawierzchniową.
Przykładem współczesnego produktu tego typu jest Flügger Interior High Finish 20 – emalia akrylowa przeznaczona przede wszystkim do elementów drewnianych we wnętrzach. Producent przewiduje aplikację pędzlem, wałkiem lub natryskiem.
Osobny artykuł o jednym z produktów tej rodziny znajdziesz tutaj: Flügger Interior High Finish 50 – emalia do drewna.
Emalia do metalu
Przy powierzchniach metalowych sama emalia nawierzchniowa jest tylko jednym elementem całego systemu.
Stal, żelazo, ocynk i aluminium mogą wymagać innego przygotowania oraz innych warstw gruntujących. Trzeba również ustalić, czy powierzchnia ma być użytkowana wewnątrz, czy na zewnątrz i na jakie obciążenia będzie narażona.
Brillux oferuje na przykład Hydro-PU-Tec 2088 jako warstwę pośrednią i nawierzchniową do odpowiednio przygotowanego drewna, cynku, aluminium oraz żelaza i stali. To dobry przykład produktu, którego zastosowanie wynika z całego systemu, a nie tylko z napisu „emalia” na opakowaniu.
Przy renowacji elementów metalowych szczególnie ważne jest usunięcie luźnej korozji, ocena istniejącej powłoki oraz zastosowanie przygotowania przewidzianego dla konkretnego metalu i materiału nawierzchniowego.
Czy każda emalia nadaje się do grzejnika?
Nie. Element pracujący w podwyższonej temperaturze wymaga produktu, którego producent dopuszcza takie zastosowanie.
Nie należy zakładać, że zwykła emalia do drewna i metalu automatycznie nadaje się do każdego grzejnika, pieca lub innego elementu nagrzewającego się podczas użytkowania.
Więcej na temat przygotowania takich powierzchni opisujemy w poradniku odświeżanie grzejników żeliwnych i aluminiowych.
Emalie żaroodporne – osobna grupa produktów
Produkty żaroodporne są przeznaczone do określonych powierzchni i określonych temperatur pracy. Nie wystarczy informacja, że dana emalia jest „do metalu”.
Przed zastosowaniem trzeba sprawdzić maksymalną dopuszczalną temperaturę, wymagane przygotowanie powierzchni oraz sposób pierwszego wygrzania powłoki, jeżeli producent przewiduje taki etap.
Emalia do zwykłego grzejnika pokojowego, farba do kominka i powłoka do elementu przemysłowego mogą być trzema całkowicie różnymi systemami.
Czy emalią można pomalować płytki ceramiczne?
Nie należy wybierać dowolnej emalii tylko dlatego, że tworzy twardą powłokę. Ceramika szkliwiona jest gładkim i niechłonnym podłożem, dlatego wymaga systemu wyraźnie dopuszczonego do takiej powierzchni.
W zależności od miejsca zastosowania znaczenie mają również kontakt z wodą, detergenty, ścieranie oraz obciążenia mechaniczne.
Dlatego malowanie ceramiki traktujemy jako osobny system renowacyjny, a nie jako zwykłe „malowanie emalią”.
Zobacz: malowanie płytek – przygotowanie, farba i trwałość oraz usługę malowanie płytek i kafelków.
Czy przed emalią zawsze trzeba stosować podkład?
Nie ma jednej zasady dla wszystkich produktów i wszystkich podłoży.
Surowe drewno, MDF, aluminium, stal, ocynk, istniejąca powłoka lakiernicza i tworzywo sztuczne mogą wymagać zupełnie innego przygotowania. Niektóre systemy przewidują specjalny podkład, inne dopuszczają aplikację na odpowiednio przygotowaną wcześniejszą powłokę.
Dlatego stare hasło „emalia renowacyjna nie wymaga podkładu” jest zbyt szerokie. Zawsze trzeba sprawdzić dokumentację wybranego produktu.
Przygotowanie podłoża decyduje o trwałości powłoki
Twarda emalia nałożona na słabą, tłustą, łuszczącą się albo źle przygotowaną powierzchnię nie naprawi problemu podłoża.
- usuń słabe i odspojone fragmenty istniejących powłok,
- dokładnie oczyść oraz odtłuść powierzchnię,
- zmatów podłoże, jeżeli wymaga tego system,
- usuń korozję z metalu w wymaganym zakresie,
- wykonaj naprawy i wypełnienia materiałem odpowiednim do podłoża,
- zastosuj podkład lub warstwę pośrednią, jeżeli przewiduje ją producent,
- przestrzegaj czasu schnięcia przed kolejnymi warstwami.
Mat, półmat czy połysk?
Emalie występują w różnych stopniach połysku. Wyższy połysk mocniej podkreśla nierówności i sposób przygotowania powierzchni, dlatego wymagania estetyczne wobec podłoża mogą być większe.
Nie należy jednak zakładać, że wyższy połysk automatycznie oznacza wyższą trwałość. Odporność mechaniczna i chemiczna zależy przede wszystkim od całej formulacji oraz przeznaczenia konkretnego produktu.
Stopień połysku wybiera się więc zarówno ze względów estetycznych, jak i pod kątem warunków użytkowania.
Sucha w dotyku nie znaczy całkowicie utwardzona
To szczególnie ważne przy emaliach stosowanych na elementach intensywnie użytkowanych.
Powierzchnia może być sucha w dotyku już po kilku godzinach, ale pełne właściwości użytkowe może osiągnąć znacznie później. Przykładowo Flügger dla wybranych emalii Interior Strong Finish podaje około 28 dni do pełnego utwardzenia w warunkach referencyjnych.
W tym czasie powierzchnię należy użytkować ostrożniej i nie traktować jej tak samo jak całkowicie utwardzonej powłoki.
Czy WOOW Painting Expert maluje emaliami?
Emalie i inne specjalistyczne powłoki są częścią technologii malarskich, ale nie oznacza to, że WOOW realizuje każdą usługę opisaną w tym poradniku.
Nie oferujemy obecnie osobnej usługi malowania drzwi, mebli, ogrodzeń, dachów ani zewnętrznych konstrukcji metalowych. Artykuł ma charakter edukacyjny i wyjaśnia właściwości tej grupy materiałów.
W ramach aktualnej oferty wykonujemy natomiast między innymi malowanie ścian i sufitów oraz specjalistyczne malowanie płytek i kafelków, dobierając system do konkretnego podłoża.
Emalie – najczęściej zadawane pytania
Czy emalia jest mocniejsza od zwykłej farby?
Nie można tego stwierdzić dla całych kategorii. Emalie są zwykle projektowane do innych podłoży i obciążeń niż typowe farby ścienne, ale odporność trzeba porównywać na podstawie parametrów konkretnych produktów.
Czy emalia nadaje się do drewna?
Tak, jeżeli producent konkretnego produktu dopuszcza dane podłoże. Drewno może wymagać wcześniejszego szlifowania, izolacji przebarwień lub warstwy podkładowej zależnie od jego rodzaju i stanu.
Czy emalia nadaje się do metalu?
Wiele emalii jest przeznaczonych do metalu, ale stal, ocynk i aluminium wymagają odpowiedniego przygotowania i systemu gruntującego. Nie każda emalia nadaje się do każdego rodzaju metalu.
Czy emalia wodorozcieńczalna nie ma zapachu?
Produkty wodorozcieńczalne mogą mieć znacznie niższy zapach niż klasyczne materiały rozpuszczalnikowe, ale nie należy opisywać całej grupy jako całkowicie bezwonnej.
Czy każda emalia wymaga podkładu?
Nie. Wymagania zależą od produktu i podłoża. Niektóre powierzchnie wymagają podkładu przyczepnościowego lub antykorozyjnego, inne mogą być pokrywane po odpowiednim przygotowaniu istniejącej warstwy.
Czy emalią można pomalować płytki?
Tylko wtedy, gdy cały system jest dopuszczony do ceramiki i warunków występujących w danym miejscu. Nie należy stosować dowolnej emalii do drewna lub metalu na płytkach.
Jak wybrać właściwą emalię?
Zacznij od podłoża i sposobu użytkowania powierzchni, a dopiero później od koloru, marki i stopnia połysku.
Inny system będzie odpowiedni do elementu drewnianego we wnętrzu, inny do ocynkowanego metalu na zewnątrz, a jeszcze inny do powierzchni narażonej na wysoką temperaturę lub intensywne obciążenia chemiczne.
Dlatego dobra emalia to nie po prostu „najmocniejsza puszka”, ale produkt właściwie dobrany do podłoża i zastosowany jako część prawidłowo przygotowanego systemu.
